Nowe warunki techniczne a nasłonecznienie: co projekt zmienia w liczeniu linijki słońca

Mateusz Płoszaj-Mazurek · 27 października 2026 · ok. 7 min czytania

Wymóg trzech godzin słońca w dniu równonocy zostaje. Zmienia się to, w których godzinach się je liczy, a w mieszkaniach wielopokojowych także to, czy można dodawać czas z dwóch pokoi. Dla linijki słońca to największa zmiana od dekad.

1. Zamiast 7:00–17:00: pięć godzin przed i po górowaniu słońca

Obecny § 60 liczy nasłonecznienie pokoju w godzinach 7:00–17:00, a pomieszczeń dla dzieci w godzinach 8:00–16:00. W praktyce przyjmuje się czas urzędowy, a to oznacza, że 21 września (czas letni) i 21 marca (czas zimowy) ta sama godzina na zegarze odpowiada innemu położeniu słońca. Projekt nowych WT odchodzi od godzin zegarowych: pomieszczenie mieszkalne ma mieć co najmniej 3 godziny słońca w przedziale 5 godzin przed i 5 godzin po górowaniu słońca, a pomieszczenia zbiorowego pobytu dzieci w przedziale 4 godzin przed i po górowaniu.

Górowanie to chwila, gdy słońce stoi najwyżej, czyli południe słoneczne. Przedział „górowanie ± 5 godzin” to więc dokładnie godziny 7:00–17:00, tylko liczone w prawdziwym czasie słonecznym zamiast urzędowego. Na zegarze wypada on w każdym mieście i w każdym z dwóch dni inaczej:

Przedziały w czasie urzędowym, policzone z położenia słońca dla każdego miasta. Obecnie wszędzie obowiązuje 7:00–17:00.

Co to zmienia w wynikach

Najważniejszy skutek: 21 marca i 21 września przestają się różnić o przesunięcie czasu letniego. Słońce w obu dniach przechodzi po niebie prawie tak samo, więc przy przedziale liczonym od górowania oba dni dają prawie ten sam wynik. Dziś różnica dla jednego okna sięga kilkudziesięciu minut. Drugi skutek: okna wschodnie i zachodnie są traktowane symetrycznie. Dla okna bez żadnych przeszkód w Warszawie:

Okno bez przeszkód, słońce przed płaszczyzną elewacji i nad horyzontem. Przy przeszkodach różnice bywają większe, bo przesunięcie przedziału decyduje, czy w liczonym czasie mieści się poranne albo wieczorne słońce zza sąsiedniego budynku.

Okna zachodnie zyskują we wrześniu, a tracą w marcu; wschodnie odwrotnie. Ponieważ o wyniku decyduje gorszy z dwóch dni, a nowy przedział wyrównuje oba dni, dla okna bez przeszkód gorszy wynik zwykle się poprawia (w tabeli: na wschodzie z 4:43 do 5:00, na zachodzie z 4:31 do 5:00). Z przeszkodami może być odwrotnie: gdy sąsiedni budynek zasłania słońce właśnie w tej części dnia, którą nowy przedział obejmuje, a stary nie. Pokoje blisko progu trzech godzin warto przeliczyć według obu wersji.

2. Mieszkania wielopokojowe: sumowanie dwóch pokoi

Obecnie w mieszkaniu wielopokojowym wymóg musi spełnić co najmniej jeden pokój. W wersji projektu z lipca 2026 r. pojawia się według omówień druga możliwość: dwa pokoje, każdy z co najmniej 2 godzinami słońca, razem co najmniej 4 godziny, przy czym czas, w którym słońce jest w obu pokojach jednocześnie, liczy się raz. Wcześniejsza wersja projektu (2025) tego zapisu nie zawierała, więc to jeden z punktów, które warto sprawdzić w ostatecznym tekście.

Dla mieszkań narożnych i dwustronnych to realna ulga: pokój od wschodu i pokój od południa, każdy zacieniony przez część dnia, mogą razem spełnić wymóg, którego żaden nie spełnia osobno. Analiza robi się jednak bardziej złożona: zamiast szukać jednego „najlepszego” pokoju trzeba sprawdzać pary pokoi i nakładanie się ich przedziałów.

3. Małe mieszkania: okna 1:4 zamiast nasłonecznienia

Projekt pozwala nie określać czasu nasłonecznienia dla mieszkań jednopokojowych o powierzchni poniżej 35 m², jeśli stosunek powierzchni okien (i elementów doświetlających) do powierzchni podłogi pokoju wynosi co najmniej 1:4 zamiast zwykłego 1:8. Według omówienia wersji z lipca 2026 r. poza zabudową śródmiejską takie lokale mogą stanowić najwyżej 10% mieszkań w budynku. Ten zapis budził kontrowersje w konsultacjach: część uczestników zwracała uwagę, że to właśnie w najmniejszych mieszkaniach słońce jest najcenniejsze.

Co się nie zmienia

• Trzy godziny w dniach równonocy dla pomieszczeń mieszkalnych i 1,5 godziny w zabudowie śródmiejskiej.
• Obowiązek analizy dla budynków sąsiednich w obszarze oddziaływania inwestycji.
• Milczenie w sprawie metody. Z dostępnych omówień nie wynika, by projekt rozstrzygał, w którym punkcie okna mierzyć ani czy w jednym pokoju można sumować przerwy w nasłonecznieniu. Te pytania (opisane w poprzednim tekście) zostają otwarte.

Które przepisy stosować w projekcie

O tym, czy projekt podlega starym, czy nowym warunkom technicznym, decyduje według zapowiedzi data złożenia wniosku o pozwolenie na budowę (albo zgłoszenia), a nie data decyzji. Zapowiadano też okres przejściowy, w którym inwestor może wybrać dotychczasowe przepisy. Dopóki nowe rozporządzenie nie zostanie ogłoszone, wiążące są obecne WT. Przy projektach, które trafią do urzędu w okolicy wejścia w życie nowych przepisów, bezpieczniej jest od razu sprawdzić pokoje graniczne według obu wersji.

Jak to wpływa na Solaie

Solaie liczy dziś według obecnego § 60, w czasie urzędowym, dla obu dni równonocy. Silnik obliczeniowy już teraz potrafi liczyć w prawdziwym czasie słonecznym, więc przedział „górowanie ± 5 godzin” jest dla niego tylko innym ustawieniem. Gdy nowe przepisy zostaną ogłoszone, dodamy je jako osobny wariant w raporcie, tak żeby projekty z okresu przejściowego można było porównać według obu wersji.

Źródła

• Obowiązujący tekst: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, ISAP.
• Omówienie wersji projektu z lipca 2026 r.: uprawnienia-budowlane.com.
• Omówienie wersji z 2025 r. i uwag z konsultacji: Portal Samorządowy.
• Stan prac legislacyjnych (październik 2026): energetycznyprojekt.pl; projekt w Rządowym Centrum Legislacji.
• Godziny górowania i czasy nasłonecznienia w tabelach: obliczenia własne silnikiem Solaie (położenie słońca co minutę).